anka leśniak, niewidzialne widzialnego

niewidzialne widzialnego

co by było gdyby zastąpić politykę historyczną, polityką herstoryczną?

niewidzialne widzialnego to książka omawiająca wybrane działania twórcze i badawcze anki leśniak – łódzkiej artystki, performerki, autorki wideo, laureatki (m.in.) stypendium kulturkontakt w wiedniu 2016 roku. odnalezienie i prze-tworzenie historycznych znaczeń jest w twórczości leśniak obecne od lat.

autorka niewidzialne widzialnego koncentruje się na bohaterkach (michalina tatarkówna-majkowska, fifi zastrof i stanisława przybyszewska), których losów nie łączy ani wspólnota doświadczeń, przekonań, pochodzenie czy ambicje. to, co je łączy to fakt, że nie wpasowując się w społeczne oczekiwania i narzucane normy, doświadczają analogicznych form wykluczenia i marginalizacji. tych ostatnich doświadczyły zarówno za życia, jak i dziś, gdy pozostają zapomniane, niedocenione, niejednokrotnie w ogóle wyrzucone z pamięci, a mechanizmy i intencje, którymi się kierowały – wyśmiane i odrzucane. anka leśniak te historie odkrywa, tworząc wokół nich nową, własną narrację tworząc meta-bohaterki, będące sumą historycznej prawdy, a także doświadczeń i artystycznej wizji samej autorki.

niewidzialne widzialnego

leśniak analizuje życiorysy, możliwe motywacje, konsekwencje działań, a także to jaka narracja historyczna została im przypisana. ponieważ koncentruje się na postaciach wykluczonych, na kobiecym-innym, na miejsca performansów wybiera miejsca odrzucane także w samej tkance miasta. wybiera więc opuszczone kamienice, przestrzenie zniszczone, czasem niczyje, światy nieobrandowane. artystka daje więc odbiorcy narzędzia i inspiracje do spojrzenia szerszego (skupiam się na samej książce, nie bezpośrednio na działaniach artystycznych) – zarówno na wybrane postaci jak i proces budowania i celebrowania pamięci społecznej. ta przecież konstytuuje się poprzez akty normatywne, kult i tradycję, miejsca upamiętniające. i tak właśnie w niewidzialne widzialnego figury tatarkówny-majkowskiej, zastrof i przybyszewskiej stają się pretekstem i lupą, bo kobiet nieumiejscowionych w historii są całe generacje i pokolenia. a jak pisze leśniak odwołując się do eseju lindy nochlin dlaczego nie było wielkich* kobiet artystek?:

Pytanie badaczki o brak genialnych twórczyń w historii sztuki można potraktować w szerszym kontekście, jako pytanie o przyczyny nieobecności kobiet w dziedzinach życia publicznego w ogóle. nochlin zauważa, że przy utrwalonym przez wieki patriarchalnym modelu wychowania i ograniczaniu kobietom dostępu do edukacji, zamiast pytań, dlaczego nie było wielkich kobiet artystek, należy się dziwić, że były jakiekolwiek artystki.

działania twórcze i książka anki leśniak to właśnie wyciąganie bohaterek z czeluści archiwów (pod warunkiem że w ogóle w nich są) wymaga pracy i twórczego spojrzenia, by temat współczesnemu widzowi „sprzedać”. to też kompendium wiedzy o tym, jak w świadomości społecznej buduje się pomniki i autorytety i dlaczego kobiety są z tych przestrzeni wykluczane. herstoria, jako działania reperujące dominujący nurt historyczny dążą do wprowadzenia kobiet w przestrzenie dotychczas zmaskulinizowane, a rzekomo obiektywne. te działania można zaobserwować zarówno w tych współczesnych przestrzeniach władzy (np. fearless girl na wall street), badań miejskich (krakowski szlak kobiet), komercji (jeżeli popularna sieć handlowa chce zarabiać na fejmie marie curie-skłodowskiej to nie jest źle, a zrobił to niedawno amerykański target), jak i edukacji ( 50 bedtime stories). i choć wymiar edukacyjny nie jest nadrzędnym elementem działalności twórczej anki leśniak, nie można go było w tej refleksji pominąć.

   

*nochlin zauważa też, że działania kobiet traktowane są w kulturze patriarchalnej jako hobby, działania nieprofesjonalne i dodatkowe, a także – nawet w przypadku wartości tzw. obiektywnych – trudno im wyjść poza getto tzw. twórczości kobiecej

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *